Hartworm: problemen, behandeling en preventie
Alles over hartworm: wat het is, hoe het schade veroorzaakt, behandeling en vooral preventie. Voorkomen is veel makkelijker dan genezen.
Hartworm (Dirofilaria immitis) is een ernstige parasiet die door muggen wordt overgedragen. De wormen nestelen zich in het hart en de longslagaders en kunnen levensgevaarlijk zijn. In warme streken—Zuid-Europa, Thailand, tropen—is het risico hoog. Preventie is essentieel.
⚠️ De problemen: wat is hartworm?
Wat is hartworm?
Hartwormen zijn lange, dunne wormen (tot ~30 cm) die in het hart, de longslagaders en longen leven. Ze veroorzaken ontstekingen, verstopping van bloedvaten en uiteindelijk hartfalen en longschade. Zonder behandeling kan de ziekte dodelijk zijn.
Levenscyclus: hoe raakt je dier besmet?
Muggen zuigen bloed bij een besmet dier en nemen microscopische larven (microfilaria) op. In de mug ontwikkelen die zich in 10–14 dagen tot infectieuze larven. Bij een volgende steek worden ze overgebracht op een gezond dier. Na ongeveer 6 maanden groeien ze uit tot volwassen wormen. Besmetting gebeurt dus via muggen—niet van dier op dier.
Honden: natuurlijke gastheer
Honden zijn de natuurlijke gastheer. Wormen kunnen volwassen worden, paren en zich voortplanten. Een onbehandelde hond kan honderden wormen herbergen. Symptomen: hoesten, vermoeidheid, gewichtsverlies, kortademigheid, opgezette buik. In een laat stadium: flauwvallen, bloed ophoesten.
Katten: atypische gastheer
Katten zijn een atypische gastheer—de meeste wormen overleven niet tot volwassenheid. Katten hebben vaak maar 1–3 wormen of geen. Toch veroorzaken zelfs onvolwassen wormen schade (HARD: heartworm-associated respiratory disease). Er is geen veilige behandeling voor katten zoals bij honden—preventie is de enige optie.
💊 Behandeling
Behandeling is complex, duur en niet zonder risico. Het doden van volwassen wormen kan tijdelijke verstoppingen veroorzaken. Daarom is preventie zo belangrijk.
Behandeling bij honden
De standaard is melarsomine-injecties (meerdere keren, onder strikte rust). Vaak wordt eerst maandelijks een macrocyclisch lacton (ivermectine/moxidectine) gegeven om larven te doden, plus doxycycline tegen Wolbachia-bacteriën. Activiteit moet sterk worden beperkt. Alleen onder begeleiding van een dierenarts.
Behandeling bij katten
Er is geen goedgekeurde behandeling voor volwassen hartworm bij katten. Medicijnen die bij honden worden gebruikt, zijn gevaarlijk voor katten. Ondersteunende zorg (zuurstof, ontstekingsremmers) kan symptomen verlichten, maar preventie is de enige echte bescherming.
🛡️ Preventie: het belangrijkste
Preventie is veel eenvoudiger, goedkoper en veiliger dan behandeling. Maandelijks een preventief middel doodt de larven voordat ze volwassen worden. In risicogebieden is dit essentieel.
Maandelijkse preventie: werkzame stoffen
Macrocyclische lactonen doden de larven in een vroeg stadium:
- • Ivermectine – In veel producten (o.a. sommige ontwormingsmiddelen). Effectief bij correct gebruik. Voorzichtig bij bepaalde rassen (Collie, Sheltie) vanwege MDR1-gen.
- • Moxidectine – Langere werkingsduur, vaak veiliger bij MDR1-rassen. In NexGard Spectra, Advocate e.a. Ook als injectie (6–12 maanden bescherming) beschikbaar.
- • Selamectine – In Stronghold/Revolution—pipet op de huid. Werkt tegen vlooien, hartworm en sommige mijten.
- • Milbemycine – In o.a. NexGard Spectra, Milbemax. Combineert vaak met afoxolaner tegen vlooien/teken.
Producten
NexGard Spectra, Stronghold/Advocate, Milbemax, Interceptor, Heartgard en anderen bieden hartwormpreventie. Sommige combineren met vlooien/teken. Vraag je dierenarts welk product en welke dosering past bij jouw dier (gewicht, ras, medicatie).
Wanneer starten?
Puppy's en kittens: volgens schema van je dierenarts, vaak vanaf 6–8 weken. Volwassen dieren in risicogebieden: het hele jaar door, maandelijks. In koudere streken waar muggen seizoensgebonden zijn: tijdens het muggenseizoen, of het hele jaar voor maximale zekerheid.
Reizen naar risicogebieden
Ga je naar Zuid-Europa, Thailand of andere tropische gebieden? Start preventie vóór vertrek (vaak 1–2 weken eerder) en ga door tot na terugkeer. Overleg met je dierenarts over het juiste product en schema.
🩺 Deze informatie is algemeen. Neem contact op met uw dierenarts voor een consult en advies op maat.
Meer over gezondheid
Bekijk onze gezondheidsgids voor vaccinaties, vlooien, teken en meer.
Naar gezondheidsgids